- Online Survey

Graag horen we van jou! Als we jou beter leren kennen kunnen we onze werking ook beter afstemmen op de noden en belangstelling van iedereen. In crisistijd éxtra belangrijk.

Bedankt alvast voor jouw deelname.

Link: https://forms.gle/kqgTgXrmJ3Lma8Bf8

- COVID-19 maatregelen

Recente updates in het onderzoek Covid-19 en de zangstem 4 juli 2020

Safer Singing During the SARS-CoV-2 Pandemic: What We Know and What We Don't


While the novel coronavirus outbreak has profoundly altered health care systems across the globe, it has also affected similar change and devastation on the social, educational and cultural communities upon which many rely, including communities of choral singers, solo performers, conductors, voice teachers and the professionals that collaborate with them. Even as citizens of the most heavily impacted countries took to their balconies to serenade first responders and health care workers, singers of most genres who typically perform in ensembles have been told to not carry on their beloved practice. This message, promoted by the lay media and by early reports of “super-spreading” of the virus at choral events in the United States and abroad,, has been reinforced by expert and non-expert opinion regarding the transmissibility of SARS-CoV-2 through droplets and aerosols, the generation of respiratory particles when singing, and concern about the interpersonal interactions that routinely accompany vocal performance, both in groups and in one-on-one teaching situations.

Unfortunately, there is a paucity of data about both how SARS-CoV-2 is transmitted by singing and how to bring communities of singers back together safely. The data available about disease spread through vocalization, most of which preceded the current pandemic, address primarily transmission of disease through droplets and aerosols and are specific neither to this virus nor to singing.   Specifically, there is a lack of data addressing how to congregate and sing safely in choral environments such as churches, concert halls and practice spaces, as well as stages, theatres and other venues. In addition, protective measures such as safest distancing between singers, wearing masks or other personal protective equipment (PPE), using larger rehearsal or performance spaces, reducing the number of singers inside a certain enclosed space, reducing the duration of rehearsals or performances, and using real time air and surface cleaning methods such as increased ventilation, UV-C light and HEPA filtration specific to a singing environment among other topics have not been studied well enough to provide evidence on which to base advice to the singing community.

Opinion on these matters is plentiful and often divergent. A recent webinar with a panel of experts in the world of voice care and singing left the audience with the message, “There is no safe way for singers to rehearse together until there is a COVID-19 vaccine and a 95% effective treatment in place.”, Although, this may ultimately prove to be accurate, evidence-based practice (defined as an approach to health that integrates scientific research, patient preferences and values, and clinical expertise to make the best recommendations possible) does not allow for such a definitive conclusion to be made at this time. It must be understood, that these recommendations and decisions are made not only on what scientific information is available but on intuition and unsystematic experience that is often biased and inaccurate.

We do not understand all the risks posed by COVID 19 to ourselves, friends, family and colleagues, who wish to resume educational, performance, communal and congregational singing safely. Evidence-based practice demands that we critically evaluate our current state of knowledge to come up with the best possible information to disseminate. In this article, we review the information that exists relating to singing and COVID-19. This paper is intended to provide guidance based on what we know: the best available data, analyzed and scrutinized by a panel of experts in the medical, behavioral and basic science world of voice care, of whom many are professional singers, choir directors or teachers of singing. While it may not be able to afford any definitive answers, this work will offer suggestions of best practices for those singing groups that are willing to mitigate risk knowing that the risk cannot be brought to zero. Finally, this report will hopefully stimulate the larger voice research community to study the emerging consensus on safe resumption of singing and pursue scientific understanding of COVID-19.

COVID-19 is likely spread by respiratory particles

Given the relatively recent emergence of the SARS-CoV-2 virus, the precise mechanisms of its transmission have not been studied extensively. Early research showed presence of the virus in the respiratory tract. The World Health Organization (WHO) initially postulated that droplets and fomites were the primary modes of transmission, but that airborne transmission via aerosol was possible. The rapid spread of this disease around the world led many researchers to suspect that aerosols (particles smaller than droplets) might play a more important role than initially suspected. It was shown that SARS-CoV-2 virus can survive on surfaces and in aerosol form in laboratory simulations, a finding consistent with previous knowledge about other coronaviruses and influenza viruses.  Clinically, hospitals in Wuhan, China demonstrated high concentrations of viral RNA in aerosol form in medical staff areas, but it is important to note that several other studies failed to corroborate that observation., Additionally, it appears that SARS-CoV-2 can be spread even by non-symptomatic patients, and this spread is presumed to be from respiratory transmission.  Many patients do not present with classic symptoms, including fever. Such non-symptomatic transmission is crucially important to consider in planning return to occupational and recreational activities as non-symptomatic patients will not know they are ill and will not isolate, unwittingly putting others at risk when they go out into society.

Considering the biology of the virus and epidemiology of the pandemic, respiratory particles are beyond doubt responsible for at least some transmission of disease, and aerosol transmission is plausible. However, the experimental results from preliminary SARS-CoV-2 research often are created in a laboratory. One commonly cited study demonstrating virus persistence in aerosols used nebulizers and a Goldberg drum to generate aerosols with viral particles. It has been emphasized by the WHO that these techniques do not reflect a clinical setting. Furthermore, the presence of virus in aerosol form does not necessarily lead to infection. This is likely to depend also on the infective potential of the virus, the viral load, ventilation, possibly individual susceptibility and other factors, all of which require further study. It should be emphasized that there is no consensus on the mechanisms of spread and their impact on clinically relevant disease transmission.



07/03/2020 16:58 - NDR Kultur

(Klik op de afbeelding)








Nu de activiteiten langzaamaan weer hernemen zetten we graag enkele interessante links met meer informatie op een rijtje.

European Voice Teachers Association, Belgium adviseert:

  • dat leerkrachten DKO, KSO of ander officieel onderwijs de richtlijnen volgen van de eigen directie;

  • dat zelfstandige leerkrachten:

    • uitsluitend werken op afspraak;

    • werken met face shield en/of scherm;

    • handhygiëne strikt opvolgen en opleggen;

    • veiligheidsafstand respecteren (min. 1,5m maar indien mogelijk meer);

    • toilet of wachtzaal tijdelijk buiten gebruik stellen (en hierover goed communiceren);

    • lestijd beperken tot 30 min, en tussen elke student min. 15min verluchten + ontsmetten pupiter, stoel, scherm/face shield, ...

  • Wetenschappelijk onderzoek

Het wetenschappelijk onderzoek rond het besmettingsgevaar bij zangers en muzikanten komt op snelheid. Hierbij alvast een greep uit wat ons bereikt.

  • VirMus (NL) is een onderzoeksproject gestart op initiatief van het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO) en ondersteund door alle grote Nederlandse orkest- en korenorganisaties. Het project wordt uitgevoerd door de Technische Universiteit Delft (TU Delft). Coördinator muzieksector: Jos van der Sijde (RPhO) Coördinator onderzoek: Ivo Bouwmans (TU Delft)

  • Onderzoek in Freiburg (D): risicobeoordeling van een coronavirusinfectie op het gebied van muziek:
    NL-versie: https://www.evta-be.com/content/laatste-bevindingen-verband-met-het-onderzoek-naar-de-kansen-op-verspreiding-van-het-corona

  • In Wenen werd in samenwerking van de Medische Universiteit, de Universiteitskliniek voor Spoedeisende geneeskunde en het Algemeen ziekenhuis van de stad Wenen, een onderzoek gedaan naar de verspreiding van aerosolen bij koorzangers.

    Aan het onderzoek namen twee semiprofessionele koorzangers deel en twee amateur koorzangers.

    Het doel van het onderzoek op verzoek van de Oostenrijkse koorvereniging was, om de vorming en verspreiding van aerosolen en gecondenseerd water (druppels) door koorzangers bij het zingen zonder masker, met gezichtsmasker en met gelaatsscherm te onderzoeken en te documenteren.

    Zowel semiprofessionele koorzangers als amateur koorzangers, werden onderzocht.

    De focus van dit onderzoek lag erin om fotografisch de luchtstroom tijdens het zingen, zo goed mogelijk weer te geven.

    De zangers kregen een mengsel van zuurstof en een mengeling van 0,9- procent zoutoplossing toegediend dat verstoven werd via buisjes in de nasale openingen.

    In een zwarte kamer (blackbox) bevonden zich achter elke zanger links en rechts bijzonder sterke schiinwerpers om de uitstroom van de aerosolen zichtbaar te maken. Het respectievelijke koorlid werd tussen twee zwarte muren op een onderlinge afstand van ongeveer 162 centimeter gepositioneerd. De camera stond op ongeveer 4 meter van de Koorzangers verwijderd. Deze instelling kwam overeen met de opstelling van het experiment met de orkestleden van de Wiener Philharmoniker.

    Fotograaf Mischa Nawrata maakte met een CANON full frame camera en een 70 mm lens, foto’s van de koorzangers, ademend in rustpositie en bij het zingen.

    De fotografische weergave van uitgeademde aërosolen tijdens het zingen is succesvol en indrukwekkend. De afbeeldingen geven een zeer mooie weergave van het geschatte gedrag van luchtstromen, zelfs als de exacte wetenschappelijke meting ontbreekt en er is vooral geen bewijs voor de overdracht van ziektekiemen.

    Met 5 l zuurstof per minuut ontstond er mist (= aerosol) in een klein bakje met mondstuk. Met 5 l zuurstof per minuut toegediend ontstond er mist (= aerosol) in een klein bakje met mondstuk. Met kleine sondes in de neusgaten kreeg de ademlucht ook continu deze mist toegediend. Dit zorgde voor de verspreiding van de aerosol in de bovenste luchtwegen. Hierdoor was het mogelijk om de verdeling van de uitgeademde lucht in de achtergrondverlichting te visualiseren.

    Rustig in- en uitademen volgens de norm toonde een mistwolk van maximaal 0,5 m rond het gebied van de mond en neus van alle koorzangers. Daarentegen leidde een heftige uitademing, vooral door de "bas", tot een uitzetting van de aërosolwolk van ~ 1,5 m! Bij het zingen, van welke aard dan ook, bleef deze aerosolwolk rond het hoofdgebied onveranderd. De expansie - vooral naar de voorkant van minimale delen van de aerosol - strekte zich uit tot een maximum van ~ 0,9 m, maar bij bepaalde zangtechnieken was er een verhoogde werveling.

    Natuurlijk kan de uitbreiding van deze wolk aanzienlijk worden beperkt, vooral door maskers voor mond-neusbescherming, van welke aard dan ook. Het gelaatsscherm ("Face Shield") zorgde voor een minder beperkte uitbreiding van de wolk naar beneden, wat niet kon worden waargenomen met het masker.

    Een uitbreiding van de uitgeademde lucht bij koorzangers met meer dan ~ 1m is niet te verwachten! Diep inademen en vooral uitademen moet worden vermeden en het dragen van een mond-neusmasker moet worden overwogen bij het uitoefenen van het beroep.

  • Onderzoek door Mattias Echternach (D) over de verspreiding van aerosolen:

  • Hoeveel afstand is er echt nodig tussen muzikanten? Is er een verschil tussen zangers, bespelers van een blaasinstrument? Twee lopende studies van de Universiteit van de Bundeswehr in München (D) en de Berlin Charité (D) behandelen deze vragen. Terwijl de Charité richtlijnen ontwikkelt voor alle orkestinstrumenten, onderzoekt de Universiteit van de Bundeswehr het risico op infectie, vooral bij het zingen en spelen van muziek met blaasinstrumenten.
    - https://www.br-klassik.de/aktuell/news-kritik/corona-infektion-gefahr-musiker-blaeser-studie-charite-bundeswehr-100.html
    - https://www.br.de/nachrichten/bayern/bamberger-symphoniker-wissenschaftler-messen-aerosolausstoss,Ry6T6OU

  • Het belang van goede verluchting en zoveel mogelijk buiten zijn, is de belangrijkste verdediging tegen rondhangende aerosolen en werd ook in volgend onderzoek bestudeerd:

Schrijf je in op onze nieuwsbrief, volg ons op Facebook of kom regelmatig even terug op onze website voor meer updates over studies en onderzoek.

  • Open brief aan de Europese Gemeenschap

De muzieksector bundelt haar krachten en roept op tot EU- en nationale investeringen om de huidige crisis aan te pakken en diversiteit te bevorderen. Muziek is een van de eerste sectoren die is getroffen door de ongekende COVID-19-crisis. Het zal ook een van de laatste zijn die terug kan normaliseren. In het licht van deze nijpende situatie, roepen we op tot noodsituaties en tot duurzame openbare steun en structureel beleid op EU-, nationaal, regionaal en lokaal niveau om het muziekecosysteem te consolideren en het te helpen gedijen in al zijn diversiteit.

Ms. Mariya Gabriel, Commissioner for Innovation, Research, Culture, Education and Youth heeft al een antwoord gegeven op deze vraag, naast haar naam in de lijst van geadresseerden.

Ook European Voice Teachers Association sluit zich aan bij de oproep.


Teken ook jij de petitie?